Brieven uit Polen

Deze ‘Brieven uit Polen’ zijn geschreven in de zomer van 2025 tijdens een tocht door Polen.
Ik bezocht daar de plaatsen waar de Holocaust zich heeft voltrokken, om meer inzicht te krijgen in de omstandigheden waardoor we zo snel verrechtsen en waaronder de huidige genocide in Palestina plaatsvindt.

Of dat gelukt is, durf ik (nog) niet te zeggen, maar door me te verdiepen in de geschiedenis zijn de parallellen tussen toen en nu helderder geworden.
De verbanden tussen het nazisme van toen, het opkomend
fascisme van nu; gecultiveerd slachtofferschap, nationalisme,
superioriteitsgevoel, de haat tegen anderen die – als je even niet
oplet – ontaarden kan in uitsluiting, deportatie, massamoord.
Dat wegkijken de meest gangbare attitude is, medeplichtigheid altijd op de loer ligt, en dat bijna niemand in staat is om ‘de ander’ te behandelen als hij zelf behandeld wil worden, zeker niet als er gebrek is en er gevaar dreigt. En dat, ondanks al dat, de hoop op betere tijden en verlangen naar rechtvaardigheid altijd de motor is voor verzet, hoe klein ook.

Lees de brieven via de link: Saskia Kunst – Brieven uit Polen – 2025

De eeuwige paljas of De fascistoïde haatzaaier

PVV, Geert Wilders, Joost Eerdmans, Lideweij de Vos, Caroline van der Plas

Het verschil tussen bijvoorbeeld een Hitler en Wilders-na-dertig-jaar-politieke-activiteit moge duidelijk zijn. In dertig jaar heeft Wilders het grootste deel van de tijd vooral lopen klieren: hij heeft mislukt deelgenomen als gedoogpartij aan een kabinet (2010-2012). Tijdens die gedoogperiode stemde PVV tegen alles wat het de kiezers beloofd had. Hij heeft met zijn ‘partij-met-maar-1-lid’ als grootste partij één jaar in een kabinet gezeten (15 mei 2024 – 3 juni 2025) om als laffe loser uit de nachtschuit te komen. Nu, 62 jaar oud, ziet hij er uit als een verlepte salak (salak – Indonesië – ook slangenvrucht, omdat de schil van deze vrucht wel wat weg heeft van een slangenhuid). Bij ons leeft de gedachte dat Wilders – die grappend is weggezet als ‘de neger van Venlo’ (in een door een journalist verzonnen verhaal), Gekke Geert, Greet, Blonde Dolly, Mozart(!), Blondie het schaap, de grote geblondeerde leider, de grote blonde roerganger, Schreeuwwitje –, lijdt aan een gedragsstoornis, een bipolaire stoornis en het syndroom Gil de la Tourette, maar dit terzijde. De vele bijnamen die men hem in de loop der jaren toekende duiden niet op het voor een politicus noodzakelijk aanzien. Wilders zal de geschiedenis ingaan als de gefrustreerde, eigenaardige en verwoed haatzaaiende politieker die racistische uitdrukkingen muntte als: ’tsunami van moslims’, ‘kopvoddentaks’, ‘ramadantuig’, ‘haatpaleizen’, ‘minder minder minder / dan gaan wij dat regelen’. Die collega-politici uitmaakte voor ‘knettergek’, ‘lafaards’, ‘hulpelozen’, en dat zij ‘vuile leugens’ verkondigden. Die het kabinet waar hij zelf deel van was ‘nepparlement’ en ‘maffiabende’ noemde; de Antillen ‘schurkeneilanden’, bestuurders daar ‘pina colada-maffia’, ‘schurken en boeven’; en verslaggevers wegzette als ’tuig van de richel’.

Er wordt over Wilders gezegd dat hij een groot gevaar is voor de democratie, met het zaaien van wantrouwen ‘in het functioneren van democratie als geheel’ volgens ‘een strategie die rechtstreeks afkomstig is uit het fascistische draaiboek: je verliest een verkiezing en plaatst vervolgens vraagtekens bij de uitslag. Je verspreidt het volstrekt ongefundeerd idee dat je niet eerlijk hebt verloren in het stemlokaal, maar dat je bent uitgeschakeld door een complot van de gevestigde orde. […] Het is een tactiek onder autoritaire leiders wereldwijd. De Amerikaanse president Donald Trump gebruikte haar al in 2020. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu deed hetzelfde in 2021. Het jaar erop volgden de Braziliaanse president Jair Bolsonaro en de Hongaarse leider Viktor Orbán.’ (Lees meer in het artikel ‘De volgende stap in het fascistische draaiboek van Geert Wilders: verkiezingen in twijfel trekken’, van Rosan Smits in De Correspondent – 1 november 2025.)

Bij genoemd artikel staat een illustratie (van Cliff van Thillo) van Wilders als ‘joker’ (iemand die zichzelf belachelijk maakt; sukkel, slappeling) met onder zijn arm het draaiboek van Trump. Dit doet ons denken aan de nog milde fotobewerkingen die wij in 2010 van de heer Wilders maakten, als ‘harlekijn’ (een grappig, koddig persoon). Onze huidige stijl is het gevolg van onze toegenomen afkeer van het fenomeen Wilders, zoals moge blijken uit de Wilderskarikaturen onderaan dit artikel.
 

Geert Wilders noemt zichzelf geen fascist, maar is hij het? Daarover wordt nagedacht en geschreven. Sander Schimmelpenninck vindt ondubbelzinnig van wel, en wij zijn nogal een fan van Sander. Zoals wij fan zijn van Carolina Trujillo, Hasnae Bouazza, Sheila Sitalsing. Van commentatoren kortom die Wilders neerzetten als iemand die dient te worden terechtgewezen en uitgefloten. En verguisd. 

Fret&Inktvis

PS. Er werd tijdens het Derde Rijk door de nazi’s veel gezongen. Ook in Nederland ontwikkelde zich een nationaalsocialistische zangcultuur: ‘Tijdens de Tweede Wereldoorlog galmden overal in bezet Europa Duitse marsliederen door de straten. […] De Nederlandse nationaal-socialisten lieten zich muzikaal evenmin onbetuigd. […] Zij bouwden via vaderlandse evergreens een eigen repertoire op van strijdliederen die de massa serieus moesten bewerken.’ (Zo zong de NSB – Liedcultuur van de NSB 1931-1945, Gerard Groeneveld, vantilt.nl/boeken). Zie op YouTube de afspeellijsten met Duitse en Nederlandse ‘patriottische, vaderlandslievende’ liederen uit genoemde zwarte periode in de geschiedenis, die nog altijd populair blijken te zijn:  NSB liederen voor het hele gezin.
En, het is enorm schrikken, er worden nieuwe liederen gemaakt, met behulp van AI, hele afspeellijsten vol, op YouTube te vinden, zoals bijvoorbeeld op het kanaal van JW “Broken Veteran” – de afspeellijst Nederland United, met titels als ‘Wij zeggen Nee, Nee, Nee, tegen een AZC’, en ‘Politieke honden’, met de tekst: ‘Honden in de Tweede Kamer ruiken aan je gat. Huilen voor de stemmen blaffen bij elk debat. Territorium markeren met plannen en wetten. Den Haag is één grote kennel die je moet ontsmetten. […]’, en ga zo maar door.

1. Partijleider met maar 1 lid; 2. Zo zingt de NSB PVV
 

I am a nasty woman, hell yeah

Nina Mariah Donovan schreef deze geweldige tekst toen Trump voor de eerste keer president werd. Nu hij voor de tweede keer zijn destructie op de wereld mag loslaten, en als een door techbro’s gestuurde stormram alle denkbare waarden probeert plat te walsen, vrouwen terug wil in een door ultra conservatief christelijk getimmerd hok, migranten wil uitzetten, mensen lukraak arresteert om een verkeerde mening en alle medemenselijkheid wegbezuinigt, is deze excellente ‘rant’ nog steeds actueel. Be a nasty woman, ook als je een man bent. Hell yeah!

I’m a Nasty Woman.
Not as nasty as a man who looks like he bathes in cheeto dust.
Not as nasty as a man who is a diss track to America.
From Back to broken Back he’s stomped on,
his words are just more white noise ruining this national anthem.
I’m not as nasty as confederate flags being tattooed across my city;
maybe the south actually is going to rise again.
Or maybe it never really fell
Because we’re still drowning in vanilla coated power.
Slavery has just been reinterpreted into the prison system.
Blacks are still in shackles and graves just for being black in front of people who see melanin as animal skin.
Tell me of a decade that didn’t have traces of white hoods burning up our faith in humanity.
I’m not as nasty as a swastika painted on a pride flag.
And I didn’t know that devils could be resurrected but I feel Hitler in these streets.
A mustache traded in for a Toupee.
The Nazis renamed The Cabinet’s Electro Conversion therapy the new gas chamber,
shaming the gay out of America, turning rainbows into suicide notes.
I’m not as nasty as racism, or fraud, or homophobia, or lies, or transphobia, sexual assault, white supremacy, white privilege, ignorance, or misogyny.
Not as nasty as trading girls like pokemon before their bodies have even evolved.
Not as nasty as your own daughter being your favorite sex symbol
Like wet dreams infused with your own genes.
But yeah! I’m a nasty woman.
A Crusty Funky Bitchy Loud Nasty woman.
Not as nasty as the combo of Trump and Pence being served as an option in my voting booth.
But I’m nasty like the battles women fought to get me in that voting booth.
Nasty like the fight to close the wage gap.
Nasty like conversations trying to convince people there isn’t such thing as a wage gap.
Remind me that this is only because women usually go into lower paying fields.
So why did last year’s top actresses make less than half of what the top actors did?
Do you realize that the World Cup shelf of the U.S. men’s soccer team is as empty as Trump’s promesses.
But the women’s team has scored three World Cups. Last year, brought in 20 million more dollars in revenue than the men’s team, but is still paid 75% less?
See even when women go into high paying careers, their wages are still cut with blades sharpened by testosterone.
Tell me why the work of a black woman and a Hispanic woman is only worth 63 and 54 percent of a white man’s paycheck?
This is not a feminist myth; this is inequality.
So we are not here to be debunked. We are here to be respected.
We are here to be nasty like blood-stained bedsheets.
In case you forgot, women can’t choose when or if they get their periods!
Trust me, if we could we would!
We don’t like having to throw away our favorite pairs of underwear!
But men can choose to not have sex.
And they know how to live without a full head of hair, so tell me why are tampons and pads still taxed, but Viagra and Rogaine isn’t?
Is your erection really worth more than protecting the messy parts of a womanhood?
Is the thinning of your hair really more embarrassing than the period-staining of my jeans?
I know it seems petty to complain about a few extra cents.
But it’s just the finishing touch on a pile of change I have yet to feel in this country.
So don’t try to justify our injustices with excuses that smell like your security when you’re walking alone to the bathroom or your car or down the street.
Securities my eyes have yet to see.
They’re too busy praying to my feet.
So you don’t mistake eye contact for wanting physical contact I’ve been zipping up my smile so you don’t think I want to unzip your jeans.
I know you forget to examine the reflection of your own privilege.
Or you may be afraid of the truth.
But I’m not afraid to be honest I’m not afraid to be nasty.
Yeah, I’m nasty like the struggle of women still beating equality into the world, because our rights have been beaten out of us for too long. But this fight will continue to embody our nastiness. I’m nasty like red, white, and blue bruises. Nasty like Elizabeth, Amelia, Rosa, Condoleezza, Sonia, Malala, Michelle,
our mothers, our sisters. Us, sisters are all nasty, like history
and our pussies ain’t for grabbing.
They’re for reminding you that our walls are stronger than America’s ever will be.
They’re for birthing new generations of
Filthy Vulgar Bossy Brave Proud Nasty women.
So if you’re a nasty woman,
say HELL, yeah.

Ontwaakt! Strijdliedje voor lange dagen

Kom, wrijf de slaap uit je ogen,
haal je handen door je haar,
we moeten protesteren,
de rapen zijn al bijna gaar.

Kom, sluit je aan,
het is nog niet beslecht,
we kunnen ons nog verweren,
we hebben nog het recht.

Kom, verzet heeft vele vormen,
blijf trouw aan eigen normen
schrijf een brief, zing een lied,
laat je niet gijzelen door je verdriet.

Bevrijd een varken, doe iets wat de rust verstoort,
plak je aan het asfalt, blokkeer een deur of poort,
zet een larie verkondigende spreker in zijn hemd,
maakt het overduidelijk: we zijn nog niet getemd.

Laat je niet inperken door de zucht naar orde,
of door een onrechtvaardige wet,
sluit je aan,
kom in verzet!

De Hardwerkende Nederlander

Hier ben ik dan: de Hardwerkende Nederlander
ik hoor hier thuis zoals geen ander
want ik ben blank en groot en stoer en sterk
dikke ikke denken is mijn handelsmerk

En eindelijk verandert er wat in Den Haag
na die links liberale sof, en na die Kaag
die wokie woke gekte is zo goed als voorbij
dankzij Dilan en haar partij

Zij zette de deur open naar wat wij echt willen
geen mafklappende lefties meer met hun eco-grillen
geen gelukzoekers, geen langharige cultuurmarxisten
alleen nog nuttige migranten en zeker geen genderfetishisten

Wij trekken met Geert en Dilan hand in hand
al zingend en stampend door het vaderland
Caroline en Joost paraderen met ons mee
net als Stoffer van de altijd gewillige SGP

Wij zetten een ondoordringbaar imaginair hek
tussen de Hardwerkende Nederlander en de drek
dat ongewassen volkje dat maar demonstreert
en zonder scrupules op onze belastingcenten teert

dat tuig dat hier alleen is om te profiteren
moet het voor eens en altijd leren:
Nederland wordt weer van de echte Nederlander
mits die kan werken als geen ander.

Het Integratie Alfabet. Nederlandse waarden en normen van A tot Z. Vandaag: Z

We zijn in verwarring. We dreigen verstrikt te raken in een identiteitscrisis die maar op een manier kan eindigen: collectieve depressie.
Dat moeten we voorkomen en daarom een kloeke handleiding over wat ons Nederlander maakt. Om op terug te vallen, aan te refereren en om van te leren.
Voor de nieuwkomers, zodat ze weten waar ze zich aan te houden hebben, en, misschien nog wel meer, voor de hardwerkende Nederlander met voeten en voorouders in de Hollandse klei, voor stadse plattelanders en stedelingen in hun villa’s op de hei.
Zodat we allemaal weer een beetje houvast hebben.
Vandaag: de letter Z.

Zelfontplooiing
Wij Nederlanders leren een leven lang. Wij zijn nooit klaar, wij zijn nooit af. Wij ontplooien ons van wieg tot graf. Het gaat er niet om dat we een overdaad aan kennis opdoen, maar dat we al ons potentieel verwezenlijken. Dus we moeten voortdurend op zoek naar verborgen talenten. Nieuwe ontdekkingen doen, innerlijke dan wel uitwendige bronnen aanboren, hobby’s uitproberen en er een gezond verenigingsleven op na houden. Meestal worden we zo moe van de gedachte alleen al dat we avond aan avond op de bank aan het netflixen zijn.

Zeiken
Lang, aanhoudend en vervelend over iets alsmaar doorgaan. Een van de favoriete bezigheden van de Nederlander. Ook: zaniken, zeuren, zuigen, klagen, kwijlen, kloten, mekkeren, mieren(neuken), donderjagen, klieren, zieken, drammen, jengelen, kankeren, zemelen, dreinen, kutkammen (ja, echt, sorry…) kwezelen, zagen, emmeren, temen. En omdat onze taal zo rijk is, kan zeiken ook urineren betekenen, maar dat gebuikt je alleen tegen vrienden in de kroeg of als je van nature grofgebekt bent.

Zakkenvuller
Pas op. Bij het woord zakkenvuller ben je misschien geneigd te denken aan representanten van het grootkapitaal of belastingontduikers, maar wij reserveren dit woord voor mensen, meestal mannen, die de publieke zaak dienen en meningen verkondigen waar we het niet mee eens zijn. Ook wel: plucheplakker, lid van het kartel, of, in extreme variant: dienaar van de reptielen die de wereld in het geheim besturen.

Het Integratie Alfabet. Nederlandse waarden en normen van A tot Z. Vandaag: Y

We zijn in verwarring. We dreigen verstrikt te raken in een identiteitscrisis die maar op een manier kan eindigen: collectieve depressie.
Dat moeten we voorkomen en daarom een kloeke handleiding over wat ons Nederlander maakt. Om op terug te vallen, aan te refereren en om van te leren.
Voor de nieuwkomers, zodat ze weten waar ze zich aan te houden hebben, en, misschien nog wel meer, voor de hardwerkende Nederlander met voeten en voorouders in de Hollandse klei, voor stadse plattelanders en stedelingen in hun villa’s op de hei.
Zodat we allemaal weer een beetje houvast hebben.
Vandaag: de letter Y.

Y
De Y slaan we over, want we hebben niet veel woorden die beginnen met een Y die iets zeggen over onze normen en waarden. Yoghurt is zure melk, yoga is wel lekker maar niet inheems, en om nou over Yesilgoz te beginnen… Maar toch: laat haar een voorbeeld zijn van hoe het ook kan: integreren. Kijk naar haar, hoe ze haar hoofd scheef houdt als een verwend Goois meisje, hoe ze bijna zonder stemverheffing vals uit de hoek kan komen, hoe ze zich als een Jeanne d’Arc opwerpt ter bescherming van onze waarden en normen. Menig echte Nederlander kan daar een voorbeeld aan nemen! Petje af voor Dilan, zij flikt het gewoon.

Het Integratie Alfabet. Nederlandse waarden en normen van A tot Z. Vandaag: X

We zijn in verwarring. We dreigen verstrikt te raken in een identiteitscrisis die maar op een manier kan eindigen: collectieve depressie.
Dat moeten we voorkomen en daarom een kloeke handleiding over wat ons Nederlander maakt. Om op terug te vallen, aan te refereren en om van te leren.
Voor de nieuwkomers, zodat ze weten waar ze zich aan te houden hebben, en, misschien nog wel meer, voor de hardwerkende Nederlander met voeten en voorouders in de Hollandse klei, voor stadse plattelanders en stedelingen in hun villa’s op de hei.
Zodat we allemaal weer een beetje houvast hebben.
Vandaag: de letter X.

Xantippe
Het lastige en humeurige stuk sacherijn waar Socrates mee getrouwd zou zijn. Veel mannen in Nederland identificeren zich hierdoor met Socrates. Niet dat ze iets van hem willen lezen of weten, filosofie is niet echt ‘hun ding’, maar de vrouw waar ze mee getrouwd zijn is, naast een leuk hebbeding, door de bank genomen ook gewoon lastig, veeleisend. Ze spreekt je tegen, ze heeft een eigen wil, ze wil je overhemden niet strijken en als je op zaterdag dan eens met je vrienden mag gaan stappen moet je op tijd thuis zijn omdat je zondag bij je schoonfamilie op de koffie moet.

Xenofobie
Dat je moet wennen aan iemand die anders is dan jij valt te begrijpen. Maar als die aanvankelijke onwennigheid tot een ziekelijke angst voor het vreemde muteert, heb je hulp nodig, omdat het je kan belemmeren in het sociale verkeer en de omgang met je medemens. Behalve als de vreemdeling van wie je niks moet hebben uit Afrika of het Midden-Oosten komt, dan kan je je angst gewoon overschreeuwen met gekanker over die gore etenslucht in het portiek, dat ze dieren slachten op het balkon, dat je verdomme niet eens met hun vrouw mag praten, ze je geen hand willen geven en dat ze er toch gewoon niet uitzien als een kerel in die jurken en die hoogwaterbroeken.

XTC
Wij Nederlanders lopen graag in de pas, vallen liever niet op (zie ook: Gewoon) Wij zijn van het opkroppen, zeker als het gaat om ergernis over een ‘boven ons geplaatste’, ontevredenheid met een situatie die we niet kunnen veranderen, een vriend/vriendin waar we op uitgekeken zijn maar met wie we net een huis hebben gekocht en waar we dus aan vast zitten. Om te voorkomen dat al die wrok en wraakzucht ons tot moordzucht drijft, slikken we graag pilletjes. En omdat we die pilletjes graag slikken, en er op het platteland op een normale manier haast geen ‘goedbelegde boterham’ meer te verdienen is, produceren we die pilletjes ook graag en veel.
Van het slikken van de pilletjes worden we zacht en lief, en van het produceren ervan worden we rijk. Win-win zou je denken, maar ja, het mag weer eens niet.

Het Integratie Alfabet. Nederlandse waarden en normen van A tot Z. Vandaag: W

We zijn in verwarring. We dreigen verstrikt te raken in een identiteitscrisis die maar op een manier kan eindigen: collectieve depressie.
Dat moeten we voorkomen en daarom een kloeke handleiding over wat ons Nederlander maakt. Om op terug te vallen, aan te refereren en om van te leren.
Voor de nieuwkomers, zodat ze weten waar ze zich aan te houden hebben, en, misschien nog wel meer, voor de hardwerkende Nederlander met voeten en voorouders in de Hollandse klei, voor stadse plattelanders en stedelingen in hun villa’s op de hei.
Zodat we allemaal weer een beetje houvast hebben.
Vandaag: de letter W.

Windmolens
Waren windmolens vroeger abstracte spoken waar je tegen vocht, nu zijn het hoge, langgewiekte sta-in-de-weg ellendige uitzicht- en landschapverpesters, verzonnen door mensen met een obsessie voor zogenaamde klimaatverandering. Ze maken een rotherrie, en wat doe je als het een keertje niet waait? Moet je dan soms weer koken op een houtvuurtje of zo? Zolang er olie en gas in de grond zit, halen we dat eruit. Dat is toch normaal. Van die nieuwlichterij die alleen maar geld kost moeten we niks hebben.

Wegkijken
Wegkijken is foute boel. Het is een hobby van links: je moedwillig afkeren van dingen die je niet wilt zien. Zoals de mislukte integratie, dat de vreemdelingen onze oude volkswijken hebben overgenomen, dat onze frieterias en buurtcafes zijn verdwenen en er kebabtenten en koffieshops voor in de plaats zijn gekomen, dat de criminaliteit gewoon hoger is onder de allochtonen en ga zo maar door. Ze willen het gewoon niet zien.
En dan komen ze ons beschuldigen van wegkijken bij een genocide. Alsof een rechter al heeft gezegd dat het genocide is. Dan vraag je je toch af: sinds wanneer geldt het niet meer dat je onschuldig bent tot het tegendeel bewezen is. Ja toch?

Westoever
Eigenlijk: Judea en Samaria. Tweeduizend jaar geleden aan het joodse volk beloofd en sinds de joden daar weg moesten om de profetieën te vervullen, lag dat land braak. Pas toen onze joden er naartoe emigreerden nadat wij ze na de oorlog echt wel weer met open armen hadden willen opnemen, is die verweesde oever van de Jordaan tot bloei gekomen. Dus laat je niks wijsmaken: het land was, is en zal altijd van de joden zijn. En iedereen die anders durft te beweren is een antisemiet (zie ook anti-antisemitisme). Of een terrorist.

Het Integratie Alfabet. Nederlandse waarden en normen van A tot Z. Vandaag: V

We zijn in verwarring. We dreigen verstrikt te raken in een identiteitscrisis die maar op een manier kan eindigen: collectieve depressie.
Dat moeten we voorkomen en daarom een kloeke handleiding over wat ons Nederlander maakt. Om op terug te vallen, aan te refereren en om van te leren.
Voor de nieuwkomers, zodat ze weten waar ze zich aan te houden hebben, en, misschien nog wel meer, voor de hardwerkende Nederlander met voeten en voorouders in de Hollandse klei, voor stadse plattelanders en stedelingen in hun villa’s op de hei.
Zodat we allemaal weer een beetje houvast hebben.
Vandaag: de letter V.

Volk
Iedereen minus de (linkse) elite. Altijd verlangend naar een sterke leider, die ervoor zorgt dat er ‘een goedbelegde boterham’ verdiend kan worden, dat er geen snelheidslimiet is op autowegen, dat er voor een schijntje met het hele gezin naar de zon kan worden gevlogen en dat het volk ‘zichzelf kan zijn’. Al het andere interesseert het volk geen ruk.

Vrije jongen
Wil je een doorgaan voor echte Nederlander, dan ben je een ‘vrije jongen’. Ook als je meisje bent, of je anders identificeert. De vrije jongen in de ultieme hardwerkende Nederlander: ondernemer, zelfstandige. Niks werkbriefjes, urenverantwoording, voortgangsgesprekken. Nee, een vrije jongen is vrij om te handelen, uit te buiten, onder te betalen en een beetje te sjoemelen – alles binnen de mazen van de wet, uiteraard.

VOC
VOC staat voor Verenigde Oostindische Compagnie, een koloniale handelsonderneming die met hun zeventiende eeuwse rooftochten in de Oost Nederland rijk heeft gemaakt.
De VOC is de trots van Nederland, het laat zien waar een klein land groot in kan zijn: het staat symbool voor de Nederlandse handelsgeest; de Nederlandse nieuwsgierigheid naar andere delen van de wereld als er iets te halen valt: specerijen, thee of slaven. Die nieuwsgierigheid ging gepaard met door superioriteitsgevoelens ingegeven veroveringsdrift, geweld en onderdrukking van de inlanders. Wij Nederlanders noemen het onze Gouden Eeuw.