Er wordt over Wilders gezegd dat hij een groot gevaar is voor de democratie, met het zaaien van wantrouwen ‘in het functioneren van democratie als geheel’ volgens ‘een strategie die rechtstreeks afkomstig is uit het fascistische draaiboek: je verliest een verkiezing en plaatst vervolgens vraagtekens bij de uitslag. Je verspreidt het volstrekt ongefundeerd idee dat je niet eerlijk hebt verloren in het stemlokaal, maar dat je bent uitgeschakeld door een complot van de gevestigde orde. […] Het is een tactiek onder autoritaire leiders wereldwijd. De Amerikaanse president Donald Trump gebruikte haar al in 2020. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu deed hetzelfde in 2021. Het jaar erop volgden de Braziliaanse president Jair Bolsonaro en de Hongaarse leider Viktor Orbán.’ (Lees meer in het artikel ‘De volgende stap in het fascistische draaiboek van Geert Wilders: verkiezingen in twijfel trekken’, van Rosan Smits in De Correspondent – 1 november 2025.)
Bij genoemd artikel staat een illustratie (van Cliff van Thillo) van Wilders als ‘joker’ (iemand die zichzelf belachelijk maakt; sukkel, slappeling) met onder zijn arm het draaiboek van Trump. Dit doet ons denken aan de nog milde fotobewerkingen die wij in 2010 van de heer Wilders maakten, als ‘harlekijn’ (een grappig, koddig persoon). Onze huidige stijl is het gevolg van onze toegenomen afkeer van het fenomeen Wilders, zoals moge blijken uit de Wilderskarikaturen onderaan dit artikel.
Geert Wilders noemt zichzelf geen fascist, maar is hij het? Daarover wordt nagedacht en geschreven. Sander Schimmelpenninck vindt ondubbelzinnig van wel, en wij zijn nogal een fan van Sander. Zoals wij fan zijn van Carolina Trujillo, Hasnae Bouazza, Sheila Sitalsing. Van commentatoren kortom die Wilders neerzetten als iemand die dient te worden terechtgewezen en uitgefloten. En verguisd.
PS. Er werd tijdens het Derde Rijk door de nazi’s veel gezongen. Ook in Nederland ontwikkelde zich een nationaalsocialistische zangcultuur: ‘Tijdens de Tweede Wereldoorlog galmden overal in bezet Europa Duitse marsliederen door de straten. […] De Nederlandse nationaal-socialisten lieten zich muzikaal evenmin onbetuigd. […] Zij bouwden via vaderlandse evergreens een eigen repertoire op van strijdliederen die de massa serieus moesten bewerken.’ (Zo zong de NSB – Liedcultuur van de NSB 1931-1945, Gerard Groeneveld, vantilt.nl/boeken). Zie op YouTube de afspeellijsten met Duitse en Nederlandse ‘patriottische, vaderlandslievende’ liederen uit genoemde zwarte periode in de geschiedenis, die nog altijd populair blijken te zijn: NSB liederen voor het hele gezin.
En, het is enorm schrikken, er worden nieuwe liederen gemaakt, met behulp van AI, hele afspeellijsten vol, op YouTube te vinden, zoals bijvoorbeeld op het kanaal van JW “Broken Veteran” – de afspeellijst Nederland United, met titels als ‘Wij zeggen Nee, Nee, Nee, tegen een AZC’, en ‘Politieke honden’, met de tekst: ‘Honden in de Tweede Kamer ruiken aan je gat. Huilen voor de stemmen blaffen bij elk debat. Territorium markeren met plannen en wetten. Den Haag is één grote kennel die je moet ontsmetten. […]’, en ga zo maar door.


